Nên họn nghề theo sở thích hay theo nhu cầu thị trường?
24/09/2026
Già hóa dân số đang trở thành một trong những xu hướng lớn tác động trực tiếp đến thị trường lao động tại nhiều quốc gia. Khi số người cao tuổi tăng lên, trong khi số người trẻ bước vào độ tuổi lao động giảm, nhu cầu nhân lực cũng bắt đầu thay đổi theo.
Điều này không chỉ tạo ra nhu cầu lớn hơn trong lĩnh vực chăm sóc người cao tuổi hay y tế. Các ngành như sản xuất, xây dựng, cơ khí, nông nghiệp, chế biến thực phẩm và dịch vụ cũng có thể phát sinh nhu cầu tuyển dụng do nguồn lao động trong nước bị thu hẹp.
Vậy già hóa dân số đang tạo ra những cơ hội việc làm nào và người lao động cần chuẩn bị gì để đón đầu xu hướng này? Cùng ISM tìm hiểu qua bài viết dưới đây nhé!
(1).jpg)
Già hóa dân số đang làm thay đổi thị trường việc làm như thế nào?
Già hóa dân số thường đi kèm với hai thay đổi quan trọng: số người cao tuổi tăng và lực lượng lao động trong độ tuổi trẻ giảm.
Khi số người bước vào thị trường lao động không đủ để bù đắp số người nghỉ hưu, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong tuyển dụng. Nhật Bản là một ví dụ rõ rệt. Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản nhận định thị trường lao động đang trong tình trạng thiếu nhân lực kéo dài; dân số trong độ tuổi lao động được dự báo giảm từ khoảng 75 triệu người năm 2020 xuống khoảng 62 triệu người vào năm 2040.
Trong khi đó, số lượng người cao tuổi tăng lại kéo theo nhu cầu mới về chăm sóc sức khỏe, dịch vụ xã hội và các hoạt động hỗ trợ đời sống.
Như vậy, già hóa dân số không đơn thuần làm "giảm việc làm", mà làm thay đổi cơ cấu nhu cầu tuyển dụng.
.jpg)
Đây là nhóm ngành được nhắc đến nhiều nhất khi nói về tác động của già hóa dân số.
Số người cao tuổi tăng đồng nghĩa với nhu cầu chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ sinh hoạt và chăm sóc dài hạn cũng tăng theo. Nhật Bản hiện có nhiều chính sách nhằm bảo đảm nguồn nhân lực cho lĩnh vực chăm sóc, trong đó có cả việc tiếp nhận và hỗ trợ lao động nước ngoài làm việc trong ngành này.
Các công việc có thể bao gồm:
Tuy nhiên, đây là lĩnh vực có yêu cầu tương đối đặc thù. Người lao động cần tìm hiểu kỹ về chuyên môn, ngoại ngữ, chứng chỉ và điều kiện của từng chương trình trước khi lựa chọn.
Già hóa dân số cũng làm thay đổi nhu cầu đối với hệ thống y tế.
Người cao tuổi thường có nhu cầu khám chữa bệnh, phục hồi chức năng, chăm sóc dài hạn và sử dụng các dịch vụ hỗ trợ sức khỏe nhiều hơn.
Do đó, cơ hội việc làm có thể mở rộng ở các nhóm như:
Đây chủ yếu là những công việc yêu cầu chuyên môn, vì vậy không nên hiểu rằng mọi vị trí trong lĩnh vực y tế đều phù hợp với lao động phổ thông.
Một tác động khác của già hóa dân số là nguồn lao động trẻ cho các nhà máy và doanh nghiệp sản xuất giảm xuống.
Trong khi đó, nhu cầu sản xuất hàng hóa vẫn tồn tại.
Vì vậy, một số doanh nghiệp có thể cần bổ sung nhân lực cho các vị trí như:
Tại Nhật Bản, khảo sát của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi công bố năm 2026 cho thấy 68,2% cơ sở sử dụng lao động nước ngoài cho biết họ tuyển lao động nước ngoài nhằm giải quyết hoặc giảm bớt tình trạng thiếu nhân lực.
Điều này cho thấy tác động của già hóa dân số không chỉ nằm trong lĩnh vực chăm sóc người cao tuổi mà còn lan sang nhiều ngành sản xuất.
.jpg)
Xây dựng, cơ khí, điện, hàn và các nghề kỹ thuật cũng có thể chịu tác động từ tình trạng thiếu lao động trẻ.
Các công việc này thường yêu cầu kỹ năng thực hành và kinh nghiệm, trong khi việc đào tạo một lao động mới có thể cần thời gian.
Vì vậy, lao động có tay nghề có thể có nhiều lựa chọn hơn khi thị trường cần bổ sung nhân lực.
Đây cũng là lý do người lao động trẻ nên cân nhắc việc học nghề song song với ngoại ngữ nếu có định hướng làm việc tại các thị trường đang thiếu nhân lực.
Nông nghiệp là một trong những lĩnh vực dễ chịu tác động khi lao động trẻ giảm.
Các công việc như:
vẫn cần nhân lực để duy trì sản xuất.
Tại những khu vực có dân số già và thiếu lao động trẻ, doanh nghiệp có thể tìm kiếm thêm nhân lực từ các nhóm lao động khác, trong đó có lao động nước ngoài.
Dân số già không đồng nghĩa với nhu cầu tiêu dùng biến mất.
Hàng hóa vẫn cần được sản xuất, lưu kho, vận chuyển và phân phối. Vì vậy, các công việc trong logistics, kho vận và đóng gói vẫn có thể phát sinh nhu cầu tuyển dụng.
Một số vị trí có thể gồm:
Khi nguồn cung lao động trong nước giảm, doanh nghiệp có thể phải tìm kiếm thêm nhân lực từ bên ngoài.
Nhật Bản là ví dụ rõ ràng. Không chỉ số lượng lao động nước ngoài ngày càng lớn, chính phủ Nhật Bản còn có những chính sách riêng nhằm thu hút và duy trì nhân lực nước ngoài trong các lĩnh vực đang cần người. Riêng trong lĩnh vực chăm sóc, Nhật Bản đang triển khai các chương trình hỗ trợ thu hút, đào tạo và giúp lao động nước ngoài thích nghi với công việc.
Tại Hàn Quốc, tác động của dân số già hóa và lực lượng lao động giảm cũng đang được thể hiện rõ hơn. Theo triển vọng nhân lực giai đoạn 2024–2034 của cơ quan việc làm Hàn Quốc, lực lượng trong độ tuổi lao động 15–64 tiếp tục giảm, trong khi tỷ trọng người từ 65 tuổi trở lên được dự báo đạt 31,7% vào năm 2034.
Hàn Quốc cũng tiếp tục sử dụng các chương trình tiếp nhận lao động nước ngoài để bổ sung nhân lực. Chẳng hạn, kế hoạch năm 2026 đặt quy mô tiếp nhận lao động nước ngoài không chuyên môn ở mức khoảng 191.000 người.
Tuy nhiên, thiếu lao động không có nghĩa mọi ngành nghề đều tuyển dễ hoặc mọi người lao động đều đáp ứng được yêu cầu. Cơ hội thực tế vẫn phụ thuộc vào ngành nghề, visa, trình độ, tay nghề, ngoại ngữ và điều kiện tuyển dụng.
Nhật Bản là một trong những quốc gia chịu tác động rõ rệt của già hóa dân số và thiếu hụt nhân lực.
Các nhóm ngành đáng chú ý gồm:
Đặc biệt, Nhật Bản đang có nhiều chính sách liên quan đến việc tiếp nhận và đào tạo nhân lực nước ngoài trong lĩnh vực chăm sóc.
.jpg)
Hàn Quốc cũng đang bước vào giai đoạn dân số già hóa nhanh, trong khi lực lượng lao động trong độ tuổi trẻ có xu hướng giảm.
Các nhóm ngành có thể xuất hiện nhu cầu nhân lực gồm:
Việc lựa chọn ngành nghề cụ thể cần căn cứ vào chương trình và chính sách tiếp nhận lao động tại từng thời điểm.
Ngoại ngữ ngày càng quan trọng khi làm việc tại nước ngoài.
Không chỉ phục vụ giao tiếp, ngoại ngữ còn giúp người lao động hiểu hướng dẫn công việc, nội quy, quy định an toàn và trao đổi với quản lý.
Thị trường thiếu người không có nghĩa doanh nghiệp không yêu cầu kỹ năng.
Người lao động có tay nghề về cơ khí, điện, hàn, xây dựng, sản xuất hoặc các lĩnh vực chuyên môn sẽ có thêm lựa chọn khi nhu cầu nhân lực thay đổi.
Kinh nghiệm giúp người lao động nhanh chóng thích nghi với công việc và chứng minh khả năng đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp.
Làm việc tại một quốc gia khác đòi hỏi người lao động thích nghi với:
Đây là những yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình làm việc lâu dài.
Không nhất thiết.
Thiếu nhân lực chỉ phản ánh nhu cầu của thị trường, không phải sự bảo đảm việc làm cho mọi ứng viên.
Mỗi vị trí vẫn có yêu cầu riêng về:
Bên cạnh đó, người lao động cũng cần tính đến chi phí xuất cảnh, thu nhập thực tế, các khoản khấu trừ, điều kiện nhà ở và nội dung hợp đồng.
Vì vậy, thay vì chỉ tìm kiếm "ngành đang thiếu người", nên đặt câu hỏi:
Ngành đó có phù hợp với năng lực của mình không?
Đây mới là cơ sở quan trọng để lựa chọn một hướng đi lâu dài.
.jpg)
Già hóa dân số là một xu hướng dài hạn, vì vậy việc chuẩn bị nghề nghiệp cũng nên bắt đầu từ sớm.
Những kỹ năng thực tế như cơ khí, điện, kỹ thuật, chế biến, xây dựng hay chăm sóc có thể mở ra nhiều hướng việc làm tùy từng thị trường.
Một người vừa có chuyên môn vừa có khả năng giao tiếp bằng ngoại ngữ sẽ có thêm lựa chọn khi tìm việc trong môi trường quốc tế.
Không nên chỉ nhìn vào những ngành đang tuyển nhiều ở hiện tại. Nên quan tâm đến xu hướng dân số, nhu cầu nhân lực và sự thay đổi chính sách của từng quốc gia.
Nếu có ý định làm việc ở nước ngoài, cần kiểm tra đầy đủ:
Có thể thấy già hóa dân số đang làm thay đổi thị trường lao động theo nhiều hướng.
Thứ nhất, nhu cầu đối với các công việc chăm sóc, y tế và dịch vụ hỗ trợ người cao tuổi có xu hướng tăng.
Thứ hai, khi lực lượng lao động trong nước thu hẹp, những ngành vốn cần nhiều nhân công như sản xuất, xây dựng, nông nghiệp và chế biến có thể tiếp tục tìm kiếm nguồn nhân lực bổ sung.
Thứ ba, lao động có tay nghề và ngoại ngữ ngày càng quan trọng. Doanh nghiệp không chỉ cần "đủ người" mà còn cần người có thể đáp ứng công việc.
Thứ tư, công nghệ và tự động hóa sẽ tiếp tục thay đổi cách doanh nghiệp sử dụng lao động. Vì vậy, người lao động cũng cần liên tục cập nhật kỹ năng thay vì chỉ dựa vào sức lao động.
Vậy già hóa dân số đang tạo ra những cơ hội việc làm nào?
Câu trả lời không chỉ nằm ở ngành chăm sóc người cao tuổi hay điều dưỡng. Khi cơ cấu dân số thay đổi, nhu cầu nhân lực có thể tăng ở nhiều lĩnh vực như y tế, chăm sóc, sản xuất, cơ khí – kỹ thuật, xây dựng, nông nghiệp, chế biến thực phẩm và logistics.
Đặc biệt tại những quốc gia như Nhật Bản và Hàn Quốc, nơi tình trạng già hóa dân số đi cùng với sự thu hẹp của lực lượng lao động, nhu cầu bổ sung nhân lực nước ngoài đang trở thành một phần của thị trường việc làm.
Đối với người lao động Việt Nam, xu hướng này mở ra thêm những lựa chọn về nghề nghiệp và thị trường. Tuy nhiên, cơ hội chỉ thực sự phù hợp khi ngành nghề, năng lực, tay nghề, ngoại ngữ và điều kiện của người lao động đáp ứng được yêu cầu thực tế.
Thay vì chỉ quan tâm đến việc "ngành nào đang thiếu người", hãy chủ động xây dựng cho mình một nền tảng gồm tay nghề + ngoại ngữ + kinh nghiệm + khả năng thích nghi. Đây là những yếu tố có thể giúp người lao động chủ động hơn trước những thay đổi của thị trường việc làm trong những năm tới.
Liên hệ ISM để được tư vấn rõ ràng về chương trình, điều kiện, chi phí, công việc và lộ trình phù hợp với hồ sơ của bạn.
Hotline: 097 875 10 99
Website:ismhr.vn
